در مصاحبه اختصاصی با رییس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال
سانرا، نظارت آسان و جلوگیری از تکثیر غیرمجاز
شبنم کهنچی- در عصری که جوامع هر روز بیش از پیش برای به دست آوردن اطلاعات به اینترنت وابسته میشوند، کاغذ در حال حذف شدن از چرخه نشر است و دامنه انتشار اطلاعات بیش از گذشته گسترش مييابد، نگهداری و نشر اطلاعات مهمترین دغدغه دولتمردان، پدیدآورندگان آثار و حتی مصرفکنندگان است.
در این عصر که عصر اطلاعات نامگذاری شده، مهمترین دغدغه تولیدکنندگان محتوا چه در قالب نرمافزار و چه در قالب پایگاههای اینترنتی، حفظ حقوق مالکیت معنوی آثارشان است. برای دولتمردان، مهمترین چیز، حفظ چارچوبهای اخلاقی و قانونی در تولید محتوا و برای جامعه مهمترین نکته مفید بودن اطلاعات است.
برای رفع این دغدغهها تولیدکنندگان نیازمند حمایت دولت از آثار آنها و دولت نیازمند اهرمهای قانونی و اجرایی قوی است.
فرآیند سه گوش دریافت تولید و توزیع نرمافزار در ایران
با توجه به سرعت تغییر و تحولات در این عصر، شاید در ایران مسوولان ناخواسته کمی دیر نسبت به در نظر گرفتن اهرمهای قانونی، اجرایی و حمایت از تولیدکنندگان نرمافزارها و مدیران پایگاههای اینترنتی، اقدام کردند. همین در ابتدای راه بودن است که نقطه ضعفها و آشفتگیهایی را نیز به همراه دارد. تکه تکه شدن فرآیند تولید نرمافزار و نیاز به کسب مجوز از نهادهای مختلف شاید یکی از همین آشفتگیها باشد.
وزارت صنایع، وزارت ارتباطات و وزارت ارشاد از جمله نهادهایی هستند که فرآیند تولید و توزیع نرمافزار را تکه تکه کردهاند. تولیدکنندگان نرمافزار سرگردان بین این سه نهاد، مجبورند برای تولید نرمافزار زمان طولانی را به گرفتن مجوز و ثبت نرمافزار بگذرانند. وزارت صنایع گوشهای از این پروسه را در دست دارد زيرا بر اساس قانون، هر صنعتی زیر مجموعه قوانین این وزارتخانه محسوب میشود. وزارت ارشاد گوشه دیگرش را به دست گرفته تا بر محتوای آن نظارت کند و وزارت ارتباطات نیز گهگاهی در این میان نقشی بازی میکند زيرا نرمافزار برون آمده از دنیای فناوری اطلاعات و ارتباطات است.
آنچه از گلایه تولیدکنندگان نرمافزار در این کشمکش مثلثوار کم میکند، تسهیلات وزارت صنایع برای تولید و حفظ حقوق مالکیت معنوی و جلوگیری از انتشار غیر مجاز آثارشان توسط وزارت ارشاد است.
مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال در وزارت ارشاد عهدهدار بررسی محتوای نرمافزارها و حفظ حقوق پدیدآورندگان آنهاست. این مرکز وظیفه دارد پس از بررسی محتوا و تایید آن ضمن صدور مجوز نشر و ثبت نرمافزار، برای نرمافزارها شناسنامه نیز صادر کند. یکی از اهداف وزارت ارشاد از بر پا کردن چنین مرکزی جلوگیری از تکثیر غیرمجاز نرمافزار است.
زمان، مهمترین دغدغه برای شناسنامه
صدور شناسنامه برای نرمافزارها میتواند اهرم خوبی برای جلوگیری از کپیبرداری و تکثیر غیرمجاز نرمافزار باشد. تولیدکنندگان از این موضوع استقبال میکنند اما در این میان طولانی بودن فرآیند صدور شناسنامه و ثبت نرمافزار، باعث گلایهمند شدن تولیدکنندگان شده است. عیسی زارعپور -رييس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال- درباره حداقل و حداکثر زمانی که وزارت ارشاد برای بررسی نرمافزار و صدور شناسنامه نیاز دارد، گفت: زمان قانونی که برای بررسی محتوا و صدور شناسنامه هر نرمافزار اختصاص پیدا کرده، حدود سه ماه و نیم است. آنچه در حال حاضر باعث شده این روند کمی کند شود، زیاد بودن تقاضا برای ثبت نرمافزار در مدت زمان کوتاه است. در حالی که بهمنماه سال گذشته آغاز به کار کردیم، تولیدکنندگان نرمافزار از شهریورماه برای دریافت شناسنامه مراجعه کردهاند که اين امر باعث به وجود آمدن صف طولانی شده است.
وی دلیل هجوم یکباره تولیدکنندگان نرمافزار را الزام قانونی دریافت مجوز برای تکثیر نرمافزار عنوان کرد.
زارعپور گفت: بررسی محتوای نرمافزارها به زمان زیادی نیاز دارد. در حقیقت حجم محتوای نرمافزار به مراتب بیش از سایر محصولات فرهنگی است که به مجوز نیاز دارند.
بررسی محتوای نرمافزار نیازمند زمان است
رییس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال پس از اشاره به بررسی فیلم و کتاب، آن را با بررسی محتوای یک نرمافزار مقایسه کرد و گفت: بررسی یك فیلم سینمایی به دو ساعت زمان برای پخش نیاز دارد. بررسی کتاب نيز نیازمند زمان طولانی نیست، نهایتا هزار صفحه کتاب را باید خواند. اما تصور کنید بررسی یک نرمافزار کتابخانه دیجیتال با هفتصد جلد کتاب و چند صد قطعه عکس و فایل صوتی و تصویری به چه ميزان زمان نیاز دارد! در این بررسی باید مشخص شود محتوای ارايه شده در چارچوب فرهنگی کشور است. همچنين عکسها و فایلهای صوتی-تصویری نبايد کپیبرداری باشد و اگر از منبعی استفاده شده باید با اجازهنامه کتبی از صاحب اثر بوده و... بررسی محتوای نرمافزار ذاتا زمانبر است.
با توجه به گلایه تولیدکنندگان نرمافزار نسبت به طولانی بودن فرایند صدور مجوز و شناسنامه نرمافزار، زارعپور اعلام کرد: به نرمافزارهایی که در بررسیهای اولیه مشخص شود ایرادهاي اندکی دارند و قابل رفع شدن هستند، مجوز موقت تکثیر اعطا میشود.
کنترل سهگانه
یک نرمافزار برای دریافت مجوز از چه جهاتی مورد بررسی قرار میگیرد. به طور کلی میتوان بررسی نرمافزارها را شامل سه قسمت دانست: بررسی محتوای نرمافزار، بررسی فنی نرمافزار و بررسی حقوق مالکیت معنوی بخشهای به کار گرفته شده در محتوا.
زارعپور در این زمینه گفت: از آنجا که در شناسنامه نرمافزار مشخص میشود در محتوای آن از چه منابعی استفاده شده است و حق کپیرایت هر منبع را در آن ذکر میکنند باید در بررسی محتوا شامل متن، عکس، صوت و تصویر دقت کنیم تا این موارد شناسایی و ثبت شود. تولیدکنندگان اگر از آثار دیگران در نرمافزار استفاده کرده باشند باید قرارداد و اجازه کتبی آن را ارایه دهند.
طبق قانون حمايت از حقوق پديدآورندگان نرمافزارهاي رايانهاي مصوب سال 1379، مجلس و آييننامه اجرايي، وظيفه بررسي فني نرمافزار بر عهده شوراي عالي انفورماتيك و وظيفه بررسي محتوايي، مالكيت معنوي و نيز ثبت نرمافزار به عهده وزارت ارشاد است.
یک نرمافزار و دو مجوز
نرمافزارها پس از بررسی در مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال وزارت ارشاد، دو مجوز دریافت میکنند. یکی از این مجوزها در حقیقت پروانه انتشار و دیگری شناسنامه یا سند نرمافزار است که مانند سند ملکی ميتواند انتقال يابد.
زارعپور گفت: حق تکثیر، نشر و بهرهبرداری از هر نرمافزار متعلق به شخصي است که شناسنامه نرمافزار به نام او صادر شده.
تکثیر بدون شناسنامه ممنوع
تولیدکنندگان نرمافزار تمام این راه طولانی را طی میکنند تا از آثار خود محافظت کنند. آنها امیدوارند وزارت ارشاد بتواند از حقوق آنها دفاع کند و راهکاری برای جلوگیری از تکثیر و توزیع غیرمجاز آثارشان با تکیه بر این شناسنامهها ارایه دهد. زارعپور در این خصوص گفت: اولین کاری که انجام دادیم شناسایی فرایند تولید تا عرضه بود. این پروسه دارای 3 مرحله تولید، تکثیر و عرضه است. ما سعی کردیم این حلقهها را به يكديگر متصل کنیم. برای تولید، تولیدکننده را ملزم به دریافت شناسنامه و برای تکثیر کارخانههای تکثیر را ملزم به دریافت شناسنامه از تولیدکننده کردیم و برای کنترل توزیع و عرضه نيز هولوگرامهایی طراحی کردهایم که با الصاق آن به نرمافزارهای دارای شناسنامه، نهادهای اجرایی مربوطه به سادگی ميتوانند بر فروشندگان نظارت کنند.
کارخانههای تکثیر زیر نظر وزارت ارشاد
آنچه امسال آزمایش میشود، الزام قانونی ارایه شناسنامه نرمافزار برای تکثیر است که بناست از ابتدای سال آینده به صورت اجباری اجرا شود.
زارعپور در این باره توضیح داد: تا سال گذشته کارخانههای تکثیر نرمافزار برای فعالیت باید از وزارت صنایع موافقت اصولی دریافت میکردند. حدود 30 کارخانه نيز موافقت اصولی گرفت اما کمتر از نیمی از آنها آغاز به کار کردند. این کارخانهها باید از سال جاری در راستای کنترل و جلوگیری از تکثیر غیرمجاز نرمافزارها و نيز ساير محصولات فرهنگي برای شروع فعالیتشان از وزارت ارشاد مجوز دریافت کنند. علاوه بر این از سال آینده این کارخانهها در صورتی که اقدام به تکثیر نرمافزارهای بدون شناسنامه کنند، مجرم شناخته میشوند. این طرح در حال حاضر به صورت آزمایشی در حال اجراست. این موضوع یکی از دلایل طولانی شدن صف دریافت شناسنامه نرمافزار از سوی تولیدکنندگان است.
هولوگرامهای یک نرمافزار
علاوه بر سیاست نظارتی که مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال در زمینه تکثیر نرمافزار در پیش گرفته است، روش دیگری نیز برای تکمیل این نظارتها دارد.
زارعپور گفت: برای کارخانههای تکثیر نرمافزار، نرمافزاری طراحی کرده و در اختیار آنها قرار دادهایم که با استفاده از آن در پایان هر روز اطلاعات مربوط به تکثیر نرمافزارها را با مشخصات کامل به مرکز ارسال میکنند. پایان هر ماه، بر اساس اطلاعات دریافت شده، هولوگرامهایی با طراحی وزارت ارشاد به این کارخانهها تحویل داده میشود تا هنگام بستهبندی از آن استفاده کنند. یکی از این هولوگرامها روی جعبه نرمافزار و دیگری روی سیدی نصب میشود.
"سانرا" و اولین بانک اطلاعات نرمافزارهای مجاز
هولوگرامهایی که وزارت ارشاد روی بستههای نرمافزاری دارد، بخشی از پروژه سانر كه در آينده نزديك رسما افتتاح خواهد شد.
سانرا که مخفف سامانه اطلاعرسانی نرمافزارهاي رایانهای ایران است به کاربران امکان شناسایی نرمافزار ثبت شده را میدهد.
رییس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال درباره پروژه سانرا گفت: بر اساس این طرح در صورتی که کاربران شماره سریال هولوگرام نرمافزار را به شماره 300070 به شكل پیام کوتاه ارسال کنند، مرکز سانرا اطلاعات شناسنامه نرمافزار را شامل نام تولیدکننده، ردهبندی سنی نرمافزار، رتبهبندی محتوا و سایر اطلاعات مربوطه را برای کاربر میفرستد. در صورتی که نرمافزار به ثبت نرسیده باشد و هولوگرام نيز اصل نباشد به کاربر اطلاع میدهد که این نرمافزار غیرمجاز است.
پروژه سانرا تنها محدود به سامانه پیام کوتاه نمیشود. جزئيات بيشتر اين سامانه پس از افتتاح اعلام خواهد شد.
زارعپور در اینباره گفت: این پایگاه در حقیقت اولین بانک اطلاعات نرمافزارهای مجاز کشور خواهد بود.
10 درصد تقاضاها پاسخ گرفتند
با توجه به صف طولانی تقاضا برای دریافت شناسنامه نرمافزار و زمان سه ماه و نیمی که مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال برای صدور شناسنامه هر نرمافزار نیازمند آن است، باید مدت طولانی منتظر بهروز شدن صدور شناسنامهها بود.
زارعپور در اینباره گفت: طی این یک سال حدود 5 هزار درخواست صدور شناسنامه به مرکز داده شده که از این میزان تا به حال توانستهایم به 10 درصد تقاضاها پاسخ دهیم.
وی ابراز امیدواری کرد تا پایان سال آینده، پس از پشتسر گذاشتن فشردگی کار بتوان مدت زمان مورد نیاز برای صدور شناسنامه را به یک ماه رساند.
مهر تایید وزارت ارشاد بزرگترین حمایت
رییس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال معتقد است در شرایطی که سیل عظیمی از محصولات بیگانه شامل نرمافزارهای بازی، موسیقی، فیلم و... وارد کشور میشود، چارهای جز تولید انبوه نداریم.
زارعپور گفت: ما چارهای نداریم جز اينكه در تولید انبوه محصولات دیجیتالی متناسب با فرهنگ داخلی به بخش خصوصی و عموم مردم تکیه کنیم. علاوه بر این بايد بسترسازی انجام دهيم و از تولیدکنندگان حمایت کنیم.
وی از برگزاری نمایشگاه و جشنواره رسانههای دیجیتال به عنوان اقداماتی برای بستر سازی و حمایت از تولیدکنندگان یاد کرد و گفت: مشارکت در تولید، کمک به تبلیغ نرمافزارها و رسانههای دیجیتال، خرید سورس برخی نرمافزارهاو عرضه آنها به صورت رایگان از جمله کارهایی است کهدر قالب یک بسته حمایتی برای تولیدکنندگان نرمافزار انجام میدهیم.
وی از خرید نرمافزارهای برگزیده، توزیع بن کارت خرید نرمافزار در نمایشگاه نرمافزارهای چند رسانهای، کمک به حضور نرمافزارهای برگزیده در نمایشگاههای بینالمللی و دستورالعمل خرید نرمافزارهای ثبت شده از سوی سازمانها و نهادهای دولتی به عنوان حمایت از تولیدکنندگان نرمافزار نام برد.
زارعپور گفت: درست اجرا شدن قانون حمایت از پدیدآورندگان نرمافزار، بزرگترین حمایتی است که میتوان از تولیدکنندگان کرد. یک بخش این مساله بر عهده ماست که با صدور شناسنامه و ثبت نرمافزار و سایر راهکارها به آن میپردازیم و بخش دیگر فرهنگسازي است که باید شكل بگیرد.
اعتبار مرکز
اعتباري كه در سال 86 براي برنامه (ساماندهي و توسعه رسانهها و فعاليتهاي فرهنگي ديجيتال در كشور) پيشبيني شده بود مبلغ 800 ميليون تومان بود كه در سال جاري با پيگيري اين مركز و همراهي معاونت محترم برنامهريزي و توسعه و موافقت وزير ارشاد با جهش 12 برابري به حدود 10 ميليارد تومان رسيده كه البته تخصيص آن 80 درصد بوده است.
خبر
طرحهای شهرداری در حوزه فناوری اطلاعات تشریح شد
شهرداری تهران طرحهای اجرا شده در خصوص دولت الکترونیک را تشریح کرد.
مشاور عالی شهرداری تهران اعلام کرد: شهرداری تهران با هدف تحقق دولت الکترونیک، تکریم ارباب رجوع و اهداف کلان شهرداری، اقدامات مختلفی در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات انجام داده است. از جمله این اقدامات میتوان به راهاندازی دیتاسنتر شهرداری تهران اشاره کرد که دارای مرکز ارايه سرویس در محیط اینترنت به صورت 24 ساعته است.
وی افزود: علاوه بر اینکه همه بانکهای اطلاعات شهرداری در این مراکز نگهداری میشود، مرکز پشتیبان آن در خارج از شهر ایجاد شده است که اطلاعات به طور همزمان در آن ذخیره میشود.
محمد هادی ایازی با اشاره به ایجاد شبکه فیبرنوری به منظور افزایش سرعت در ارايه خدمات و کاهش سفرهای درون شهری و هزینه خدمات افزود: این شبکه 450 کیلومتر فیبر نوری دارد و ارتباطات رادیویی بیش از 450 ساختمان اصلی شهرداری را پوشش میدهد.
ایازی راهاندازی دفاتر خدمات الکترونیکی شهر را از دیگر اقدامات موثر در این زمینه عنوان کرد و گفت: راهاندازی 70 دفتر خدمات الکترونیکی در سطح تهران موجب شده است تمامي امور شهرسازی، درآمد و نوسازی و... متمرکز شود و به این ترتیب تردد شهروندان در سطح شهر تا حدود زیادی کاهش یابد.
مشاور عالی شهردار تهران با تاکید بر شفافسازی اقدامات شهرداری گفت: در این خصوص پورتال شهرداری تهران با 86 ساب پورتال به منظور اطلاعرسانی و شفافسازی اقدامات شهرداری نیز ایجاد شده است.
ایازی در ادامه گفت: به منظور کنترل و مکانیزه کردن پروژههای شهرداری در زمینههای سنجش پیشرفت فیزیکی و کنترل و مدیریت مالی آنها، سامانهای برای اولین بار در شهرداری ایجاد شد تا بر اساس زمانبندی پیشبینی شده، پیشرفت پروژهها را مشخص کند و اطلاعات مورد نیاز آن را در اختیار عوامل آن قرار دهد.
وی راهاندازی سامانه 137 و 1888 را از اقدامات موثر شهرداری در زمینه رفع نیازهای شهروندان در امور شهری دانست و افزود: این سامانهها که از طریق تلفن و اینترنت برای شهروندان راهاندازی شده امکان نظارت بر عملکرد شهرداری را فراهم کرده است.
سخنگوی شهرداری تهران با اشاره به راهاندازی سامانه کاوشگر شهرداری اظهار کرد: این سامانه به منظور ارايه سرویس و خدمات الکترونیکی به شهروندان بر پایه اطلاعات مکانی معابر آدرس در تهران تهیه و از طریق پورتال اینترنتی شهرداری تهران در اختیار شهروندان گذاشته شده است.
ایازی افزود: ایجاد سامانه هوشمند مدیریت و کنترل جمعآوری و تردد خودروهای حمل زباله، ممیزی مکانیزه شهر تهران و ایجاد سامانه قوانین و مقررات شهری و سامانه بازدیدهای یکپارچهنیز از دیگر اقدامات انجام شده در این زمینه است.
مشاور عالی شهردار تهران در ادامه گفت: سامانه طرح ترافیک با توجه به نیاز شهروندان برای تهیه آرم طرح ترافیک تهیه شد تا شهروندان از طریق وب بتوانند درخواست خود را تکمیل کنند. همچنین سامانه آرشیو الکترونیکی نیز به منظور کاهش حجم پروندههای شهرسازی و نوسازی راهاندازی شده است تا ماموران بازدید بدون حمل لاشه پروندهها و از طریق سیستم بتوانند به اسکن آنها دسترسی داشته باشند.
وی با اشاره به راهاندازی سامانه یکپارچه شهرسازی و سامانه یکپارچه مالی شهرداری تهران گفت: بر اساس استاندارد ایزو سامانه مدیریت امنیت در شبکه شهرداری در حال اجراست و سرویسها، بانکهای اطلاعاتی، کنترل دسترسی به سامانهها بر اساس محدودیتهای تعریف شدهو به صورت متمرکز از طریق این سیستم کنترل میشوند.
به گفته ایازی ایجاد سامانه طرح تفضیلی نیز از دیگر اقدامات شهرداری در این زمینه است که بر اساس معیارها و ضوابط کلی طرح جامع شهر به تعیین مشخصات دقیق عناصر و عوامل مختلف شهری می پردازد. همچنین مطابق این طرح، نقشهها و مشخصات مربوط به مالکیت بر اساس مدارک ثبتی تهیه میشود.
اخبار شرکت ها
ثبت لحظات به یاد ماندنی زندگی
قاب عکس دیجیتال ASUS UFOTO UF715 میتواند بهترین محل برای نمایش عکسها و تصاویر باشد. این محصول با برخورداری از تکنولوژیهای جالب توجه، به كاربر امکان میدهد خاطرات خود را با توجه به سلیقه خود بازسازی كند.
این قاب عکس دیجیتال از یک بلندگو برای پخش آهنگهای MP3 سود میبرد و در آن قابلیتتطبیق خودکار نمای تصاویر با توجه به جهت قاب عکس وجود دارد. استفاده از ساعت هشدار و به کارگیری ریموت کنترل از دیگر ویژگیهای این قاب عکس دیجیتال است.
UFOTO UF715 به یک نمایشگر 7 اینچی (800×480 پیکسل) نیز مجهز شده که پیرامون آن را یک فریم سفید رنگ دربر گرفته است. به تمامی این موارد باید به کارگیری یک پایه شیشهای در پشت آن را نیز اضافه كرد که موجب میشود امکان تماشای تصاویر راحتتر از قبل میسر شود.
این دستگاه با استفاده از Foto-in-Motionکاربران را قادر خواهد ساخت تا جلوههای تصویری و مورد علاقه خود را روی تصاویر لحاظ كنند.
همچنین تکنولوژیReminiscenceبه کار رفته در این قاب عکس به کاربران امکان میدهد عکس مورد نظر خود را به راحتی پیدا كنند و در تاریخی مشخص از طریق نمایشگر نشان دهند. برای این امر کاربر بايد فقط تاریخ مورد نظر خود را در قسمت جستوجوی عکس وارد كند و پس از بازیابی، عکسهای مورد نظر در آن تاریخ نشان داده خواهند شد.
از دیگر مزایای استفاده از این قاب عکس دیجيتال، میتوان به قابلیت اتصال مستقیم آن به چاپگر اشاره کرد که به کاربران اجازه میدهد عکسهای دلخواه خود را به طور مستقیم و بدون نیاز به کامپیوتر چاپ كنند.
