شبنم کهنچی- ترویج استفاده از تکنولوژی و روشهای جدید در هر جامعهای نیازمند زمان، اطلاعرسانی و اصلاح پیدرپی، ایجاد سهولت و تشویق جامعه است. تحصیل در دانشگاههای مجازی نیز یکی از "تازههایی" است که برای خارج شدن از تصور ابتدایی و لوکس پنداشته شدنش، به کوشش مستمر و تشویق دانشجویان در راستای سوق دادن آنها برای استفاده از این روش نیاز دارد.
این روزها، تحصیل در دانشگاههای مجازی به لوکسی استفاده از تلفن همراه در دهه پیش است. با توجه به سرعت حرکت چرخه تحول فناوری اطلاعات و ارتباطات در دنیا، چند سال دیگر در بسیاری از کشورها تحصیل در دانشگاههای مجازی نه تنها لوکس نیست بلکه بهترین راه برای ادامه تحصیل است. ایران نیز میتواند بین این کشورها باشد. شرط تبدیل این تصور به حقیقت، آمادهسازی بسترهای زیربنایی و امکانات اولیه، توجیه اقتصادی و اطلاعرسانی مناسب است.
در حال حاضر برخی دانشگاههای کشور با دایر کردن واحدی جداگانه به نام دانشگاه مجازی یا مرکز آموزش الکترونیکی اولین قدمها را برداشته و تا حدودی نيز پیشرفت کردهاند.
شکی نیست که آموزش الکترونیکی از طریق دانشگاههای مجازی در کشور به دلیل کیفیت اینترنت و میزان دسترسی کاربران به آن، تولید محتوا و مدیریت متمرکز با مشکلاتی نیز روبهروست. اما باید به این نهال نوپا فرصت رشد داد.
با توجه به تصمیمات اخیر مسوولان برای راهاندازی دانشگاه ملی مجازی و اولین دانشگاه مجازی اسلامی برای تحصیل مسلمانان در هر نقطهای از دنیا، انتظار میرود سال آینده، سال شکوفایی کشور در این زمینه باشد.
از این رو نگاه کوتاهی داریمبه دانشگاههایی که در حال حاضر به صورت مجازی، کلاس برگزار میکنند و دانشجو میپذیرند.
پذیرش دانشجو در دانشگاههای مجازی
در سالهای گذشته برخی دانشگاهها با برگزاری یک ترم آزمایشی امکان ورود محصلان را به دانشگاه مجازی بدون آزمون مهیا میکردند. بر اساس تغییراتی که بتازگی در قوانین مربوط به پذیرش به وجود آمده، ورود دانشجویان به مقطع کارشناسی ارشد دانشگاههای مجازی با شرکت در کنکور کارشناسی ارشد و پذیرش داوطلبان در مقطع کارشناسی به دو روش شرکت در آزمون سراسری یا آزمون مستقل سازمان سنجش انجام میشود. این آزمونها نیمه دوم هر سال برگزار خواهد شد.
معاون سازمان سنجش بتازگی اعلام کرده است پیش از این هنگام ثبتنام با توجه به اطلاعرساني محدودي كه انجام ميشد، عدهاي از داوطلبان از زمان پذيرش دانشجوي مجازي در دانشگاههاي مختلف كشور باخبر نميشدند. با مطرح شدن اين مسئله در كميته مطالعات و برنامهريزي كنكور همچنين بنا بر مصوبه پنجاه و هفتم كميته، تغييراتی در نحوه پذیرش اعمال شد. وي خبر داده اين نحوه پذيرش در دورههاي مجازي از امسال اجرايي ميشود.
هزینه مصوب دانشگاه مجازی
نماينده مشهد در مجلس شوراي اسلامي اعلام كرده سرانه دانشجويان كارشناسي توسط مجلس، حدود دو تا سه ميليون ريال مشخص شده است. هزینه برگزاری کلاسهای مجازی با توجه به عدم حضور استاد باید نسبت به سایر دانشگاهها کمتر باشد. اما به طور کلی هزینه آموزش در دانشگاهای مجازی برای دانشجویان ایرانی بالاست. دلیل این گرانی، تولید محتوا با کیفیت بالا و حجم کم است.
دانشگاه مجازی اصفهان
این دانشگاه کار خود را از سال 1381 آغاز کرد و در ابتدا در سه درس به صورت رایگان دانشجو میپذیرفت. بعدها تدریس آنلاین تک درس را پی گرفت. در حال حاضر نیز با توجه به تدوین طرح دانشگاه مجازی در سال 1385 و تشکیل شورایی برای اجرای آن، مقدمات راهاندازی رشتههای جدید در حال آمادهسازی است.
دانشگاه مجازی اصفهان برای رشتههای مدیریت اجرایی، مدیریت MBA و کتابداری در مقطع کارشناسی ارشد دانشجو میپذیرد. هزینه تحصیل در دانشگاه مجازی اصفهان به طور متوسط بین 800 هزار تا یک میلیون تومان در ترم است.
دانشگاه مجازی شیراز
این دانشگاه که به نام دانشکده آموزشهای الکترونیکی دانشگاه شیراز شناخته میشود در مقطع کارشناسی ارشد شامل رشتههای حقوق جزا گرایش جرم شناسی و جزا، مهندسی فناوری اطلاعات گرایش تجارت الکترونیکی و مهندسی برق گرایش کنترل است. در مقطع کارشناسی نیز دررشتههای مهندسی فناوری اطلاعات در دو گرایشنرمافزار و سختافزار، حقوق، زبان انگلیسی، مهندسی الکترونیک به دانشجویان خدمت ارایه میکند. برای ورود به دانشکده مجازی دانشگاه شیراز، داوطلبان باید در کنکور سراسری شرکت و در فرم مربوطه گزینه آموزش مجازی را انتخاب کنند. هزینه تحصیل در دانشکده مجازی دانشگاه شیراز معادل هزینه تحصیل در دانشگاه آزاد اسلامی است. براي مثال، هزینه تحصیل در رشته مهندسی در مقطع کارشناسی ارشد بین یک تا یک میلیون و 500 هزارتومان است. این در حالی است که سال 85 هزینه تحصیل یک ترم دانشگاه شیراز حدود 500 هزار تومان بود.
دانشگاه مجازی شیراز از جمله دانشگاههایی است که در راستای گسترش زبان و ادبیات فارسی در سطح منطقه، در سالهای ابتدای کار خود در رشته ادبیات فارسی دانشجوی خارجی میپذیرفت.
دانشگاه مجازی علم و صنعت
دانشگاه مجازي دانشگاه علم و صنعت براي اولين بار كلاسهاي درس خود را بهمن ماه 1383 با 750 دانشجوي پذيرفته شده آغاز كرد.
شرايط پذيرش دانشجو در دانشگاه مجازي دانشگاه علم و صنعت اين گونه است كه داوطلب از لحاظ ضوابط عمومي مجاز به ادامه تحصيل باشد. از بين تمام متقاضيان، افراد با امتياز بالاتر گزينش خواهند شد. همچنين پذيرفتهشدگان ترم اول دانشپذير هستند و شرط ورود به ترم دوم كسب حد نصاب معدل 13 در پايان دوره دانشجويي است. هم اکنون اين دانشگاه در دو مقطع کارشناسي و کارشناسي ارشد دانشجو مي پذيرد.
دانشگاه علم و صنعت در دو رشته مهندسی آیتی و مهندسی صنایع دانشجو میپذیرد. هزینه تحصیل هر ترم در این مقطع بین 500 تا 600 هزار تومان است. در مقطع کارشناسی ارشد نیز در رشتههای ICT با گرایش مخابرات، رشته MBA و مهندسی شیمی دانشجو میپذیرد.
داوطلب ورود به آموزش الكترونيكي بايد با كامپيوتر و شبكه رايانهاي آشنايي كافي داشته و از تواناييهاي جسمي براي گذراندن دورهها برخوردار باشد. شرايط پذيرش دورههاي كارشناسي، دارا بودن مدرك سال سوم متوسطه و پيش دانشگاهي در رشتههاي رياضي-فيزيك يا علوم تجربي است. فارغالتحصيلان هنرستان در صورتي كه دوره پيشدانشگاهي يا كارداني آموزشكدههاي فني و حرفهاي آموزش و پرورش را با موفقيت گذرانده باشند نيز ميتوانند درخواست پذيرش كنند.
دانشگاه مجازی تهران
مرکز آموزشهای الکترونیکی دانشگاه تهران، دورههای مجازی برگزار میکند. اولین کلاس مجازی در این دورهها اردیبهشت ماه امسال برگزار شد. در اولین کلاس مجازی دانشگاه تهران حدود 30 دانشجو شرکت کردند. رشتههای مقطع کارشناسی ارشد شامل مدیریت اجرایی، مالی، سازمانی، بازرگانی، کارآفرینی و حسابداری است. از رشتههای مقطع کارشناسی دانشگاه مجازي تهران نيز مي توان به فلسفه و مدیریت بازرگانی اشاره كرد. آزمون ورودی این دورهها تا امسال از سوی دانشگاه تهران برگزار میشده است که از سال آینده به احتمال زیاد از سوی سازمان سنجش برگزار خواهد شد.
دانشگاه مجازی امام خمینی
دانشگاه فرهنگ و معارف اسلامی مجازی یا همان دانشگاه مجازی امام خمینی، از سال 1385 شروع به کار کرد. پذيرش این دانشگاه منوط به محدوديت پذيرشي اعم از جنسيت، ظرفيت پذيرش، نظام وظيفه، سن، مذهب و... نيست. از اينرو همه علاقهمنداني كه امكانات نرمافزاري و سختافزاري لازم را به منظور طي دورههاي كوتاه مدت دانشگاه فرهنگ و معارف اسلامي دارند ميتوانند در اين دورهها ثبتنام كنند.
این دانشگاه دارای دو دوره بلندمدت و کوتاهمدت است. دوره بلندمدت آن ويژه افرادى است كه مدرك ديپلم نظام قديم ، ديپلم نظام جديد و مدرك پيشدانشگاهى يا مدرك معادل مدارك ذكر شده را دارا هستند. اين دوره در 134 واحد برنامهريزى شده است. دورههای کوتاهمدت آن نیز شامل چهار مبحث منطق، معارف، فلسفه و مبانی مقدماتی و تکمیلی است که گذراندن هر دوره شرایطی دارد.
شرکت در دورههای این دانشگاه بدون آزمون و رایگان است.
دانشگاه ملی مجازی
سال گذشته مشاور وزیر علوم در امور فناوری و ارتباطاتاعلام کرد تا سال 1388 دانشگاه ملی مجازی راهاندازی خواهد شد. وزارت علوم معتقد است در حالی که بسیاری از دانشگاهها اقدام به برگزاری دورههای کارشناسی و کارشناسی ارشد به صورت مجازی کردهاند، هنوز به معنای واقعی دانشگاه مجازی با مدیریت ویژه راهاندازی نشده است. شنیده شده بناست دانشگاه پیام نور تبدیل به دانشگاه ملی مجازی کشور شود.
پهنای باند مورد نیاز برایاین دانشگاه که تمام دروس خود را به صورت آنلاین باید به مخاطبانش ارایه کند، حدود یک گیگابایت برآورد شده است. در حال حاضر بسیاری از دانشگاههایی که دورههای مجازی برگزار میکنند با مشکل کمبود پهنای باند مواجه هستند.
دانشگاه مجازی پیام نور
پایان تابستان سال جاری، رییس دانشگاه پیام نور خبر داد تمامی واحدهای این دانشگاه به فیبر نوری متصل شدهاند تا این دانشگاه طی 3 سال آینده به دانشگاه مجازی تبدیل شود. سيد محمد حسيني اعلام کرد در برخی از واحدهای دانشگاه ارتباط آنلاین نه از طریق فیبرنوری بلکه از طریق ماهواره برقرار خواهد شد.
دانشگاه مجازی اسلامی
راهاندازی دانشگاه مجازی اسلامی در ایران نیز طرحی است که با هدف برقراری ارتباط الکترونیکی بین دانشگاههای جهان اسلام در دستور دولت ایران قرار دارد. اما هنوز طرح مشخصی در این زمینه آماده نشده است.
